Ekosistem, habitat, popülasyon ve biyoçeşitlilik

3.1 Avcılığın Ekolojik Boyutu

Ekoloji, canlıların birbirleriyle ve cansız çevreleriyle ilişkilerini inceler. Bir ekosistem; bitkiler, hayvanlar ve mikroorganizmaların yanında su, toprak, hava, ışık ve sıcaklık gibi öğeleri içerir. Bunlar birbirinden bağımsız çalışmaz. Örneğin yağışın azalması bitki gelişimini, bitki değişimi böcekleri, böceklerin durumu ise onlarla beslenen kuşları etkileyebilir. Avcılığın ekolojik boyutunu anlamak için tek bir hayvanın ötesine geçip bu ilişkiler ağına bakmak gerekir.

Habitat, bir türün yaşamını sürdürebildiği ortamdır. Yalnızca hayvanın görüldüğü nokta değil; beslenme, suya erişim, saklanma, üreme ve dinlenme ihtiyaçlarının karşılandığı alanlar bütünü düşünülmelidir. Popülasyon ise aynı türün belirli bir yerde ve zamanda yaşayan bireyleridir. Popülasyonun büyüklüğü doğum, ölüm, içeri göç ve dışarı göçle değişir. Dolayısıyla bir gün görülen birey sayısı, o bölgedeki toplam hayvan sayısının doğrudan karşılığı değildir.

Biyoçeşitlilik, yalnızca tür sayısı değildir; tür içindeki genetik farklılıkları, türler arasındaki çeşitliliği ve ekosistem çeşitliliğini kapsar. Besin zinciri enerjinin üreticilerden tüketicilere aktarılmasını basitleştirir; doğada ilişkiler çoğunlukla bir besin ağı oluşturur. Bir kuş farklı mevsimlerde farklı besinlerden yararlanabilir. Yırtıcılar ve leşçiler de bu ağın parçalarıdır. Bir hayvanı sadece yararlı veya zararlı diye etiketlemek, ekolojik işlevlerini görmeyi zorlaştırır.

Taşıma kapasitesi, bir ortamın koşulları altında destekleyebildiği canlı sayısını düşünmeye yarayan kavramdır. Değişmez bir rakam değildir; su, besin ve mevsimle farklılaşabilir. Habitat parçalanması ise uygun yaşam alanlarının yollar veya yapılaşmayla birbirinden kopmasıdır. İki uygun alan arasındaki bağlantı kesildiğinde hayvanların kaynaklara ulaşması güçleşebilir. Bu nedenle yalnızca küçük bir alanı korumak, hayvanın bütün yaşam ihtiyaçlarını karşılamayabilir.

Sulak alanda sazlıkların kaldırıldığını düşünün. Su yüzeyi durduğu için alan değişmemiş sanılabilir. Oysa sazlıklar bazı canlıların örtü, yuvalanma ve beslenme ortamıdır. Su kirliliği de yalnızca kötü koku demek değildir; canlıların sağlığını, besin kaynaklarını ve suyun ekolojik işlevlerini etkileyebilir. Temiz görünen suyun kesinlikle kirlenmemiş olduğunu söylemek mümkün değildir. Kıyı, su ve çevresindeki yaşam birlikte değerlendirilmelidir.

Yaban hayvanlarını insan yiyecekleriyle beslemek iyi niyetli görünse de uygun değildir. Bu besinler hayvanın doğal beslenmesine uymayabilir; düzenli besleme insanlara yaklaşma davranışını ve belirli yerlerde toplanmayı artırabilir. Öğrenmenin amacı hayvanı kendimize alıştırmak değil, doğal ilişkilerini anlamaktır. Gözlem kayıtlarında tarih, yer, tür veya tanıdaki belirsizlik, birey sayısı ve gözlem koşulları bulunmalıdır. Tek ziyarette az hayvan görülmesi kesin azalma kanıtı değildir; benzer koşullarda düzenli kayıtlar daha anlamlıdır. Böylece gözlem ile yorum birbirinden ayrılır.